Yükleniyor
Yükleniyor
TOI-2535b adı verilen söz konusu ötegezegenin gizli bir kardeşi bulunuyor. Bu iki kardeş gezegen, kütle çekimi etkisiyle birbirini iterek Güneş'ten biraz daha küçük ve yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıkta yer alan 9,7 milyar yıllık K cücesi yıldızları TOI-2535'in etrafında karmaşık bir yörünge hareketine giriyor.
Yıldızın ev sahipliği yaptığı "sıcak Jüpiter" sınıfındaki TOI-2535b, Güneş sistemimizdeki Jüpiter ile yaklaşık aynı kütleye sahip. Ancak yıldızına o kadar yakın bir yörüngede dönüyor ki bir turunu sekiz günden biraz fazla bir sürede, yani Güneş'e en yakın gezegen olan Merkür'den 10 kat daha hızlı tamamlıyor.
Uzaydaki hareketine bakıldığında TOI-2535b'nin, muhtemelen Satürn büyüklüğünde ve henüz doğrudan gözlemlenmemiş en az bir kardeş gezegeni daha olduğu anlaşılıyor. İki gezegen arasındaki kütle çekimi çekişmesi, her ikisini de eşi benzeri görülmemiş şekilde eğik ve yalpalayan yörüngelere sürükledi. Her bir yalpalama döngüsünün tamamlanması 30 ila 50 yıl sürebiliyor ve bu durum gezegenlerin Dünya'dan bakıldığında yıldızlarının önünden geçiş açısını değiştiriyor.
Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles Kampüsü'nden (UCLA) astrofizikçi Samuel Yee, ScienceAlert'e yaptığı açıklamada kendi Güneş sistemimizdeki tüm gezegenlerin Merkür hariç yalnızca bir derecelik eğimlerle tek bir düzlemde döndüğünü belirtti. Gezegenlerin düz bir gezegen öncesi diskten oluştuğu için bu yapının beklendiğini ifade eden Yee, TOI-2535 etrafındaki iki gezegenin ise en az 5 derecelik karşılıklı eğime sahip olduğunu ve bunun çoklu gezegen sistemlerinin çoğundan daha büyük bir oran olduğunu söyledi.
Gezegenin kaybolmuş gibi görünmesi, uzaydaki konumumuzdan ve ötegezegenleri gözlemleme yöntemimizden kaynaklanıyor. Gökbilimciler, TOI-2535b'ye dair ilk kanıtlara 2019 yılında NASA'nın Geçiş Yapan Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) aracılığıyla ulaştı. Onaylanmış yaklaşık 6.500 ötegezegenden 4.800'ünün keşfedilmesini sağlayan geçiş yöntemi basit bir ilkeye dayanıyor. Bir ötegezegen yıldızının önünden geçerken ışığının bir kısmını engelliyor ve yıldızın parlaklığında belirgin bir azalmaya yol açıyor.
Çok sayıda uzay ve yer teleskobunun kullanıldığı sonraki yedi yıllık gözlem sürecinde gökbilimciler, TOI-2535b'nin yıldızının orta hattından giderek daha yukarılara doğru kaydığını izledi. Gezegen son aşamada yıldız diskini yalnızca sıyırarak geçti ve Mart 2026 itibarıyla tamamen görüş alanından çıktı.
Çalışmanın ikinci yazarı ve UCLA astrofizikçisi Erik Petigura, benzer yörünge etkileşimlerinin Dünya'da tutulmalara yol açtığını hatırlattı. Petigura, Ay'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesiyle tam olarak hizalanması durumunda her ay tutulma yaşanacağını ifade etti.
Araştırma verilerine göre TOI-2535b, önümüzdeki on yıllar boyunca görüş alanımıza girip çıkmaya devam edecek. Gizli kardeş gezegenin de yakında ortaya çıkabileceği ve bu durumun her iki gök cisminin özelliklerinin daha kesin belirlenmesini sağlayacağı öngörülüyor.
Araştırmacılar ayrıca TOI-2535b'nin 50 milyon yörünge turunu kapsayan 1 milyon yıllık bir modelleme gerçekleştirdi. İnceleme sonucunda gezegenlerin yörünge rezonansının sistemi dengede tuttuğu ve gezegenlerin birbirini yok etmesini ya da uzaya fırlatmasını önlediği tespit edildi.
Bu çalışma, sıcak Jüpiterlerin oluşumuna dair farklı bir bakış açısı da sunuyor. Samuel Yee, kısa periyotlu ve yakın etkileşim içindeki iki dev gezegeni barındıran TOI-2535 sisteminin mevcut konumunda oluşmadığını belirtti. Gezegenlerin gezegen öncesi disk boyunca içe doğru göç etmiş olabileceğini aktaran Yee, yörünge eğimlerinin nasıl bu denli arttığının ise henüz yanıtlanmamış bir soru olduğunu kaydetti.
Bu bulgular astronomideki değişimlerin geçiciliğini de gözler önüne seriyor. Yee, daha önce gezegen geçişlerinin sonradan ortaya çıktığı birkaç vaka gördüklerini belirterek, Dünya'nın bakış açısından sürekli olarak görüş alanına giren ve çıkan gezegenler bulunduğunu sözlerine ekledi. Araştırma, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.
0 Yorum:
Yorum Bırakın