• BIST 102.209
  • Altın 226,099
  • Dolar 5,3001
  • Euro 6,0000
  • İstanbul 10 °C
  • Ankara 12 °C

PATLAYAN PATLAYANA

Harun KARTAL

Dün açıklanan ekim ayı perakende satışlarında yüzde 7.5 gerileme meydana geldi. Kasım ayında KDV gelirleri yüzde 30, Özel Tüketim Vergisi de yüzde 23 geriledi. İthalat yüzde 20 azaldı. Ekim sanayi üretimi yüzde 5.7 daraldı.
-Ağustos şokunun ardından tüketimde de, üretimde de keskin bir düşüşe girildiği anlaşılıyor. Sonuç büyüme üzerinde son çeyrekte daralma şeklinde ortaya çıkacak gibi. Üçüncü çeyrek büyümesi ise yüzde 1.6’ya indi bile.
-Yaşanan şok karşısında sadece üretim ve tüketimde frene basılmadı. Ödemelerde de net bir fren yapıldığı görülüyor.
-Bu konuda en yeni rakamdan başlayalım. Kasım ayı çek ödemelerinde karşılıksız çıkma oranı yüzde 4.8’e yükseldi. Ağustos şoku öncesi temmuzda bu oran yüzde 2.8 idi. 5 ayda 2 puanlık artış meydana geldi.
KARŞILIKSIZ ÇEK 25 MİLYAR
-Karşılıksız çıkan çek oranı 2017 Ağustos’unda yüzde 1.6’ya kadar inmişti. KGF kredilerinin de etkisiyle çeklerde tahsilat oranı 2009 sonrasının en iyi durumuna gelmişti. Yüzde 1.6’dan yüzde 4.8’e çıkış ise 2012 yılından bu yana en yüksek düzeyi işaret ediyor.
-11 aylık dönemde karşılıksız çıkan çek tutarı 25 milyar 331 milyon liraya vardı.Geçen yılın aynı döneminde tutar 15 milyar 847 milyar liraydı. Tutar bazında artış yüzde 60 düzeyinde. Bu durum ürkütücü bir oran olmakla birlikte geçen yılın düşük baz etkisinden kaynaklandığını eklemek gerekiyor. Nitekim 11 aydaki karşılıksız çıkan kümülatif çek oranı yılın ilk yarısındaki düşük oranların etkisiyle yüzde 3 düzeyinde kalıyor.
BATIK KREDİDE 26.2 MİLYARLIK ARTIŞ
-Bankalardaki tahsili gecikmiş alacak tutarı da ekim sonunda 94 milyar 103 milyon liraya yükseldi. Tutar geçen yılın aynı ayında 67.9 milyardı. Bir yılda 26.2 milyar liralık artış yüzde 38.5 oranına denk geliyor.Tasfiye olunacak alacakların toplam nakdi kredilere oranı geçen yılın ekim ayında yüzde 3.2’den bu yılın ekim ayında yüzde 3.7’ye yükseldi. Oran ağustos öncesinde yüzde 3’tü.
15 MİLYARLIK SENET PROTESTOLU
-Protesto edilen senet tutarı bu yılın 10 aylık döneminde 14 milyar 851 milyon liraya yükseldi. Tutar geçen yılın aynı döneminde 10 milyar 474 milyondu. Bir yıllık artış 4.4 milyar veya yüzde 41.7 oranında. Benzer ödememe sorunu senetlerde de söz konusu.
SAKİNLEŞME DÖNEMİ UZATILMALI
-2018 yılının 10 ve 11 aylık toplam batırılan kredi, karşılıksız çıkan çek, protesto edilen senet tutarı 66.4 milyar liraya ulaştı. 
Ödemeler sisteminde ciddi bozulma, ekonominin kan damarlarında tıkanma var. Sorun konjonktüre, ekonomik gelişmelere ve geleceğe güvensizlikte yatıyor.
-Ödemeler aksadıkça ekonomik faaliyetler daha daralacak, beklentiler daha karamsarlaşacak. Ağustos ayındaki yaşanılan şokun etkisi ödemeler kanalından devam ediyor. Etmesi de normal çünkü şokun üzerinden daha 3-4 ay geçti. Sakinleşme dönemi uzadıkça bu etki de giderek kaybolabilir.

Bu yazı toplam 264 defa okunmuştur.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Erte Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0352 222 12 90 | Faks : 0352 222 12 94 | Haber Scripti: CM Bilişim