• BIST 91.074
  • Altın 214,450
  • Dolar 5,3448
  • Euro 6,0757
  • İstanbul 6 °C
  • Ankara 7 °C

Kırşehir'i Semerkand’a Bağlayan adam CACABEY

Tugçe Merve Elmacı

7 kat semanın en altındaydılar. Arzın ve göğün birleştiği çizgide, uçsuz bucaksız evren içinde belki de bir nokta olmaktan çok daha fazlasıydılar.

 ‘…onları yarattığımız varlıkların çoğuna üstün kıldık’ (İsra/70) ayetindeki fazileti kendi benliklerinde hissederek, keşfedilmeyi bekleyen nice ayetlerin bildirdiği sırlara erişmek için oradaydılar.

Orta Anadolu’nun şirin bir beldesi olan Kırşehir’de akşam ezanı okunuyordu. Merkezde bulunan rasathanenin (Gök bilim medresesi) kandilleri yanmaya başlamıştı bile. Onlar için gece, günün başlangıcıydı. Medresenin köşelerinde bulunan sütunların çevresini dönen spiraller yükselerek sivrileşiyor, altındaki alev kabartmaları sanki bir roket misali ateşleme sistemini andırıyordu. Öğrenciler tekrar baktılar göğe doğru. Gökyüzünde, gördüklerinden çok daha fazlası vardı aslında.

Gökleri yedi kat yaratan odur. Rahman'ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin. Gözünü çevir de bir bak, bir bozukluk görüyor musun?(Mülk/3)

Besmele ile başlayıp Nahl Suresi ile devam eden taç kapının altından geçerken, sağında dünya eksen eğikliğini; solunda ekvatoru gösteren taş kabartmalara tekrar baktılar. Kusursuz biçimde yaratılan evrenin harikulade bir düzende olduğunu görmek, ilk inen ayetin ‘OKU’ emrini yerine getirmek için batını ve zahıri ilimlere çalışırken, bir yandan da rahman ve rahim olan Allah aşkını taşlara nakşettirme sanatıydı onlar için ibadet. Çünkü Rabbil Alemin’in sözünden daha üstün bir söz yoktu;

Biz; Göğü, yeri ve ikisi arasındakileri boş yere yaratmadık (Sad/27)

13.yy ilk çeyreğiydi. Rasathanenin içinde avlunun ortasında aydınlık fenerinin hemen altında öğrenciler, gökyüzündeki yıldızların sudaki izdüşümlerini incelerken hep bir ağızdan tekrarlıyorlardı.

Geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı yaratan odur. Her biri bir yörüngede hareket etmektedir. (Enbiya suresi/33)

Aynı yüzyılda kimseye aman vermeyen Moğol zulmüyle Anadolu kavrulurken putperest Moğollardan doğacak olan Müslüman İlhanlılar’ı Mevlana Hz’leri müjdelemişti bile.

 ‘Sabredin! onlardan bir güneş doğacak’

Sabrettiler, dua ettiler ve çalıştılar…

1. Süleyman Şah tarafından islamla şereflenen bu topraklarda, Ahmet Yesevi doğrultusunda ahilerin baştacı, türk dilinin aşıkları, tasavvufla aydınlanan bu güzel şehirde, Cacaoğlu (Nurettin Cacabey) Kuran-ı Kerim’de evrenin sırlarını çözmeye davet eden nice ayetler için Anadolu’nun kalbine koydu bu özel rasathaneyi.

Üstünden yüzyıllar geçti… İslam dünyasının siyasi açıdan parçalanmanın doruk noktasına ulaşan 14. yy’da Türklerin ata yurdu Orta Asya’da (şuan Özbekistan sınırları içinde) Semerkand’da tarihin gördüğü en büyük cihangir hükümdarlarından sunni türk Emir Timur han’ın torunu ‘Uluğ Bey’ bir rasathane inşa ettirecekti. Rasathane ve medreseleri için müderrislerini Anadolu'dan topraklarından bulacaktı. Kendisi gibi hem alim hem bilim adamları Bursa ve Kayseri’den olacaktı. Kadızade Rumi ve Davud-u el Kayseri

Astronominin altın çağı Semarkand’da hem gökte hem yerde yıldızlar parlıyordu. Şuanda hala onların resimleri Özbekistan medreselerinde asılıysa eğer tam 200 yıl önce Anadoluda ayakta kalan Dünyanın ilk astronomi okulu olan ‘Cacabey Rasathanesi’nin önemini varın siz düşünün.

Horasan’da doğ, Anadolu’ya gel. Karış karış gez bu memleketi. Hz peygamberin ahlakını anlat bu topraklara. İstila edilen bu yurtta karmaşanın ve huzursuzluğun içinden çıkan halkı Hakk’a davet et; anlat bu toprakların kudretini, ilmin ehemmiyetini. Düzensizliğin içinde bir nizam sağlayan Bektaşiliğin piri Hacı Bektaşi Veli’lerle, ahilerin babası piri Ahi Evran’la, Mevlevi şeyhi Süleyman Türkmani ile Türk dilinin en önemli savunucularından tasavvuf ehli Aşık Paşanın güçlü kalemiyle, Anadolu sosyal hayatın nabzını tutan Cacabey’in siyasi aklı ile; Kurana, sünnete ve ehli sünnete bağlılıklarıyla yol aldılar, 14 yy’ın kültür merkezi, bu güzel türkmen otağı, Kırşehir’de.

Aslolan Allah’ın hoşnutluğunu kazanmaksa eğer;

وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Hac/77 (Dünya ve ahiret için faydalı işler yapın ki kurtuluşa eresiniz)

Bu yazı toplam 1816 defa okunmuştur.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Erte Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0352 222 12 90 | Faks : 0352 222 12 94 | Haber Scripti: CM Bilişim